segunda-feira, 3 de julho de 2017

Criado fundo na Austrália para ajudar cardeal George Pell acusado de pedofilia

Criado fundo na Austrália para ajudar cardeal George Pell acusado de pedofilia

Sydney, Austrália, 02 jul (Lusa) -- Australianos criaram um fundo para ajudar o cardeal George Pell, 'número três' do Vaticano acusado de abusos sexuais, a suportar os custos relativos à sua defesa, noticia hoje o jornal Herald Sun.

John Roskam, diretor do Instituto para os Assuntos Públicos (IPA, na sigla em inglês), um 'think tank' conservador australiano, afirmou que aqueles que apoiam Pell abriram uma conta bancária para recolher donativos para custear os honorários dos advogados de defesa.

"Há inúmeras pessoas que querem apoiar o cardeal e dar-lhe a possibilidade de se defender", disse John Roskam, citado na edição de hoje do Herald Sun, um diário de Melbourne.

George Pell, o principal conselheiro financeiro do papa Francisco e o mais alto representante da Igreja católica na Austrália, foi intimado a comparecer diante de um tribunal de Melbourne no próximo dia 18.

PERIGO | MORTES "MISTERIOSAS" DE TURISTAS NA TAILÂNDIA | KOH TAO, A ILHA DA MORTE

PERIGO | MORTES "MISTERIOSAS" DE TURISTAS NA TAILÂNDIA | KOH TAO, A ILHA DA MORTE


Quem são as vítimas da "ilha da morte"? 

Vários turistas morreram numa ilha tailandesa nos últimos três anos. Todos em circunstâncias diferentes e algumas mal explicadas

A morte da belga Elise Dallemange na ilha Koh Tao, na Tailândia, reacendeu os medos sobre este local, que já foi apelidado de "ilha da morte". Nos últimos três anos, morreram nesta ilha seis turistas - sete com Elise -. Uma outra turista russa está desaparecida desde fevereiro. Em todos os casos a atuação das autoridades tem sido criticada e a versão oficial é questionada pelos familiares das vítimas.

Elise Dallemange, de 30 anos, foi encontrada na floresta enforcada e parcialmente comida por lagartos a 27 de abril. A mulher estava a viajar pela Ásia há quase dois anos e meio e vivia num retiro de yoga, que era por muitos considerado um culto. Dez dias antes de ser encontrada morta, Elise disse que iria voltar para a Bélgica, segundo o Telegraph.

A polícia afirma que a mulher cometeu suicídio, mas a família de Elise não acredita. "Receamos que alguém esteja envolvido. Não aceito que a minha filha se tenha suicidado", disse Michele van Egten, mãe de Elise. "Não acredito no que a polícia nos contou", continuou.

O caso de Elise junta-se a uma longa lista de mortes de turistas ocorridas em Koh Tao nos últimos três anos. A ilha paradisíaca que atrai visitantes de todo o mundo ganhou mesmo o nome de "ilha da morte".

ERUPÇÃO DO SILERI EM JAVA CAUSOU FERIDOS | HELICÓPTERO DE SALVAMENTO CAIU

ERUPÇÃO DO SILERI EM JAVA CAUSOU FERIDOS | HELICÓPTERO DE SALVAMENTO CAIU

Pelo menos 10 feridos devido à erupção do Sileri na ilha de Java, Indonésia

Jacarta, 02 jul (Lusa) - Pelo menos 10 pessoas ficaram feridas e foram transferidas para hospitais devido à erupção de um vulcão na ilha de Java, na Indonésia, afirmaram as autoridades indonésias.

O vulcão Sileri em Dieng Plateau expeliu lava fria, lama e cinzas até uma altura de 50 metros, afirmou o porta-voz da Disaster Mitigation Agency, Sutopo Purwo Nugroho.

A repentina erupção ocorreu cerca das 11:30 locais, quando cerca de 17 visitantes estavam em torno da cratera do vulcão. Soldados deslocaram-se para o local do incidente, que entretanto foi evacuado.

2 - 1  | Portugal de bronze bate o México na Taça das Confederações

2 - 1 | Portugal de bronze bate o México na Taça das Confederações

2-1. Portugal derrotou o México. Fernando Santos diz que Portugal fez uma prova excelente na Taça das Confederações.

Portugal concluiu hoje no terceiro lugar a Taça das Confederações de futebol, ao derrotar o México, por 2-1, após prolongamento, depois do empate 1-1 registado no final do tempo regulamentar, em Moscovo.

Uma grande penalidade transformada por Adrien Silva, aos 104 minutos, deu a vitória a Portugal, depois de Pepe ter forçado o prolongamento, aos 90+1 minutos, marcando o golo que igualou a partida, após um autogolo de Luís Neto ter dado vantagem aos mexicanos, aos 54 minutos. Na primeira parte, aos 16 minutos, André Silva desperdiçou uma grande penalidade, permitindo a defesa ao guarda-redes Ochoa.

Fernando Santos era no final da partida um treinador satisfeito quer com o resultado do jogo, quer com a prestação da seleção na Taça das Confederações. O selecionador nacional referiu que "foi um bom jogo. As duas equipas procuraram ganhar. Portugal esteve muito bem. Teve uma infelicidade, sofreu um golo. Portugal fez uma prova excelente".

Portugal despede-se da Rússia como terceiro classificado da Taça das Confederações, cuja final se disputa ainda hoje, em São Petersburgo, opondo a Alemanha ao Chile a partir das 21 horas (19 horas em Lisboa).

TSF | Foto: Iam Walton / Getty Images
JSMP Fasilita Jornalista Komprende Termu Jusdisial

JSMP Fasilita Jornalista Komprende Termu Jusdisial

DILI, (TATOLI) - Judicial  System Monitoring Programme (JSMP), ohin organiza mídia briefing iha Bidau Akadiru-Hun, Dili hodi fasilita Jornalista sira komprende termu judisial ne’ebé mak uza iha faze prosesuál.

Diretór Ezekutivu JSMP, José Luis Sampaio hatete, programa ne’e realiza tanba ema hotu rekoñese papél jornalista importante tebes hanesan liman no ain sosiedade nian.

“Ita fahe esperiénsia no koñesimentu ba malu atu fasilita ita-boot sira hatene prosesu ne’ebé ligasaun ho setór justisa, termu sira ne’ebé mak ita uza, faze prosesuál ne’e iha ne’ebé, bainhira mak ita konsidera ne’e hanesan suspeitu, arguidu no kondenadu,” José esplika iha mídia briefing ne’ebé organiza husi Mai Munisípiu iha Bidau Akadiru-Hun, ohin.

Objektivu seluk hosi mídia briefing aumenta kapasidade no hanoin jornalista nian buka kle’an informasaun sira ne’ebé mak iha relasaun ho interese públiku nian atubele deskobre hodi informa ba komunidade no hosi komunidade ba instituisaun Estadu sira.

domingo, 2 de julho de 2017

Alkatiri: Mina Maran Veteranus – Idozu Simu Nafatin Pensaun

Alkatiri: Mina Maran Veteranus – Idozu Simu Nafatin Pensaun

MANUFAFI – Kampania partidu FRETILIN ba dala sanuluh resin ida, iha Munisipiu Manufahi, Sekretariu Jeral Partidu FRETILIN Mari Alkatiri hateten bainhira Mina maran, veteranus no idozu sira sei kontinua simu pensaun, FRETILIN nia planu ba dezemvolvimentu modernizasaun.

“FRETILIN sei garante veteranus no idozu sira nia pensaun wainhira mina maran, tanba FRETILIN nia planu ba dezemvolvimentu modernizasaun, nee duni mina maran mos ita nia veteranus no idozu mos sei kontinua simu sira nia pensaun,” dehan Sekjer Partidu FRETILIN Mari, iha diskursu, bainhira halo kampania partidu FRETILIN, iha Munisipiu Manufahi, Sabadu (02/06/2017).

Governu AMP no Bloku, tuir Sekjer Partidu FRETILIN Mari katak, maka halo diskriminasaun ba veteranus balun nia direitu, tanba sira taka lista inskrisaun maske veteranus balu seidauk rejistu.

Entretantu FRETILIN hakarak fila ba ukun nee obrigasaun ida FREILIN nian, atu hatutan tan luta ba libertasaun de patria, atu liberta povu, tanba nee FRETILIN halo tuir prosesu demokratiku maka atu fila ba ukun.

Iha fatin hanesan Jose da Silva hanesan veteranus hateten, Komisaun homenajen durante nee halo deskriminasaun verifikasaun dadaus veternus sira nian, tanba ema neebe uluk laluta ba rai ida nee sira mos veteranus hotu, ema ida neebe luta ba rai ida nee ukun aan laveteranus fali. Carme Ximenes/ET2

Suara Timor Lorosae
CNRT Kaer Ukun Infraestrutura Boot Nafatin Prioridade

CNRT Kaer Ukun Infraestrutura Boot Nafatin Prioridade

DILI – Partidu Congresso Nacional Reconstrução Timorense (CNRT) kompromete katak, wainhira povu fo konfiansa ba sira atu kaer ukun iha eleisaun parlamentar nee, sei kontinua tau prioridade ba projetu boot sira iha Timor Leste laran tomak.

Tuir Reprezentante Partidu CNRT, Nelio Izaac Sarmento dehan, iha programa importante CNRT nian tinan ida nee, kontinuasaun ba infraestrutura boot mak oras nee lao dadaun.

Programa importante CNRT nian iha tinan ida nee, kontinuasaun ba infraestrutura boot,” dehan Neliowainhira hatan ba perguntas jornalista nian konaba programa prioridade CNRT liu husi sesaun diskusaun entre partidu politik hojornalista sira iha studiu GMN TV, Sabadu (01/07/2017).

Nelio haktuir, bainhira CNRT kontinuasaun Governasaun mak projetu sira nee sei sai prioridade nafatin ba CNRT iha mandatu tuir mai. Tanba nee, sai ona programa prioridade CNRT ninia iha tinan ida nee.

Iha fatin hanesan, Reprezentante Partidu KHUNTO, Julião da Silva dehan, partidu KHUNTO ninia vizaun mak atu harii sosiedade neebe livre, justu, akuntabel no demokratiku iha fee esperansa no kariedade.

Nunee mos, Reprezentante Partidu PEP, Francisco da Costa dehan, PEP nia vizaun katak ukun dia no ukun ladiak signifika ukun neebe diak ona atu kontinua deit no ukun neebe mak ladiak nee atu halo diak. Raimundo S. Fraga

Suara Timor Lorosae
Sosiedade Sivil Konsidera Kampania Elpar 2017 Laprodutivu

Sosiedade Sivil Konsidera Kampania Elpar 2017 Laprodutivu

DILI – Organizasaun Naun Governamental (ONG) hanesan sosiedade sivil iha Timor Leste fo nia konsiderasaun ba atividade kampania partidu politik nian iha tinan 2017 nee laprodutivu.

Tuir Peskizador Lao Hamutuk (LH), Juvinal Dias hatete katak, klaru katak ho modelu eleisaun ida agora nee, funsionariu publiku ka politiku nain sirasei gasta deit sira nia enerjia hodi halo kampania iha tempu badak, nee hatudu kampania laprodutivu.

Hau hanoin katak modelu kampania neebe Timor Leste halo agora nee laprodutivu tanba halo tempu badak liu,” dehan Juvinal ba jornalista wainhira partisipa iha serimonia selebrasaun loron kanada nian iha Timor Plaza-Dili, Kinta (29/06/2017).

Juvinal salenta, razaun kampania ida nee laprodutivu tanba halo tempu badak liu no mos han tempu servisu, halo ema hadau malu deit atu uza tempu hodi halo kampania haluha hotu servisu estadu nian.

Juvina husu ba provedoria direitus umanus no inspektor jeral iha ministeriu idaidak tenke tau matan tanba konstituisaun fo dalan ba sira atu taumatan ba ida nee.

Iha fatin ketak, Juis Timor Oan, Manuel Tilman dehan, funsionariu publiku no mos Governante sira Cuti sira nia servisu tanba lei fo dalan tanba nee mak sira hanesan sidadaun bele partisipa iha atividade kampania. Raimundo S. Fraga

Suara Timor Lorosae
Divorsiu Lori Problema Ba Feto

Divorsiu Lori Problema Ba Feto

DILI, (TATOLI) - Universidade La Trobe, Austrália ho Universidade Nacional Timor Lorosa’e (UNTL), Fakuldade Medisina no Siénsia Saúde, Departamentu Parteira aprezenta rezultadu peskiza kona-ba problema feto iha Timor-Leste tuir kontestu sosio-kultura, identifika divorsiu sai nu’udar fator ida ne’ebé lori problema ba feto.

Ekipa peskizadora sira aprezenta iha Auditóriu, UNTL, Sesta (30/06) katak problema mosu tanba kuaze feto sira moris ho família mane nian, barlake, desizaun ne’ebé hola, estigma divorsiu, katolizismu no servisu referál limitadu.

Hodi reforsa mós katak bainhira problema mosu, feto sira la loke aan tanba konsidera estatutu feto nian fraku, papel jéneru no prátika kazamentu.

Tanba ne’e, sira sujere katak autoridade sira presiza  dezenvolve estratéjia, fo konsellu no fó atensaun ba feto sira.

Halo protesaun ba feto envolve autoridade seguransa formál hanesan polísia, inklui lider komunitáriu no autoridade igreja serbisu hamutuk hodi haree situasaun feto nian no operasaun sistema saúde fasilita feto sira bainhira iha kompleksidade.

Razaun tuir, ekipa peskizadór sira ne’e katak família no komunidade nu’udar rekursu importante, família no polísia nu’udar fatin protesaun no hakbiit direitu vítima.

Referál saúde bele mós sai fatin rezolve komplesidade liliu ligadu ho kazu violénsia doméstika nian.

Entretantu ekipa peskizadora kompostu husi ema na’in walu no aprezentasaun relatóriu hato’o husi Kayli Wild, Guilhermina de Araújo no Lívio da Conceição.

Peskizadór sira hala’o peskiza iha munsípiu Díli, Baucau no Liquiça ho amostra feto na’in 48, parteira na’in 36 no komunidade na’in 12.

Katak Díli ema na’in 15 kompostu husi parteira na’in 11 no komunidade na’in haat, Baucau ema na’in 22 kompostu husi parteira na’in 16 no komunidade na’in neen, Liquiça ema na’in 11 kompostu husi parteira na’in sia no komunidade na’in rua.

Informasaun kona-ba rezultadu peskiza bele mós asesu iha: www.latrobe.edu.eu/jlc/research/reducing-violence-against-women-and-children

Jornalista: Rafy Belo | Editór: Manuel Pinto

Foto: Aprezentasaun
Xefe Estadu Simu Vízita hosi Almirante Portugal

Xefe Estadu Simu Vízita hosi Almirante Portugal

DILI, (TATOLI) – Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo simu vízita kortezia hosi Almirante (xefe supremu forsa naval) Xefe Estadu Maior Forsa Armada Portugal, António da Silva Ribeiro iha Palásiu Prezidensiál Nicolau Lobato Bairo Pite, ohin.

Hasoru malu ne’e hodi komprimenta, tanba xefe estadu maior forsa armada durante iha tempu libertasaun sempre akompaña Timor Leste nia luta.

Alende ne’e, sorumutu refere ulun boot forsa armada Portugal ko’alia mós kona ba prosesu dezenvolvementu ne’ebé mak la’o iha Timor, liu-liu rekursu umanu.

Sira mós ko’alia konaba asuntu tasi nian, oinsá atu labele reklama de’it direitu maibé importante mak utiliza tasi ne’ebé mak pertense tuir lei internasionál. Tanba ne’e importante ba oin, Portugal apoiu ka fó asisténsia nafatin ba Timor Leste kona ba tasi nian.

Tuir nota komunikadu ne’ebé Tatoli simu hosi mídia Palásiu Prezidensiál loraik ne’e hatutan, Xefe Estadu, Lú Olo sensível tebe-tebes ba asuntu ne’ebé mak ko’alia durante sorumutu. ki

Foto: Xefe Estadu Maior Forsa Armada Portugal, António da Silva Ribeiro. Foto mídia Palásiu Prezidensiál | Foto PR@Julião Fernandes Guterres - 2017
MINISTERIU EDUKASAUN ABANDONA BOLSEIRUS TIMOROAN IHA CABO VERDE

MINISTERIU EDUKASAUN ABANDONA BOLSEIRUS TIMOROAN IHA CABO VERDE

Liu husi karta ida ne’e ami bolseiro Timoroan ne’ebé hala’o estudu iha nasaun Cabo Verde hakarak informa ba iha Públiku katak S.E. Ministru Edukasaun horas ne’e dadaun abandona hela ami nia problema ne’ebé ami enfrenta iha Cabo Verde, problema sira ne’e mosu  ninia hun lolos maka ekipa fiskalizasaun husi Ministeriu Edukasaun nebe lidera husi Sr. Aquiles Guterres nian iha tinan 2016 ne’ebé antes ne’e mai halo estudu viabilidade la klean no haruka ami (Estudantes) mai estuda iha ne’e to’o ikus ami mak sai vítima. Kuando ME haruka ekipa mai halo fiskalizasaun, sira la envolve embaixada RDTL iha portugal, tamba diplomaticamente, embaixada RDTL iha Portugal maka halo cobertura to’o iha Cabo  Verde, maibe to’o mosu ona  problema maka obriga embaixada atu atua, maibe tarde liu ona.

Situasaun lolos ne’ebé ami enfrenta maka durante ne’e laiha embaixada Timor nian iha cabo Verde, Adido Edukasaun Timor nian mos laiha, residensia universitario laiha. Bazeia ba plano Ministeriu Edukasaun nian hodi haruka ami mai estuda iha Cabo Verde hodi melhora Língua Português hodi prepara rekursu humanu ne’ebé qualifikadu no iha dominio ba lingua português hodi enkaixa an ba iha careira professores. Ami ne’e hanesan futuros professores lian Portugues iha Timor, maibe processo no ambiente nebe ami enfrenta la garante ami nia dominio ba lian Portugues, problema seluk mak hanesan Inseguransa ba ami núdar estudante bolseiru ne’ebé estuda iha ema nia rai, realidade ami nia estadia fulan sanulu ona mais ami la konsegue adapta ho kondisoens sociais no akademicos iha ne’e, konaba saude nian mos sai preukupasaun boot mai ami no problema seluk nebe mak ami kontinua hasoru maka ami nia bolso do estudo mos sei atrazu to’o agora desde fulan março to junho.

Ami mos hakarak klarifka ba iha publiku katak oras ne’e ami la ba eskola, razaun ami halo greve tamba ami senti abandonado liu ona husi parte ME, ami nia karta sira nebe desde tinan 2016 nian nebe envia ba GCAE (Gabinete Coordenação do Apoio ao Estudante) sira nunka fo resposta até relatorio de visita nebe halo husi Gabinete Adido Educação iha 27/11/2016 nian nebe envia ba sira maibe laiha nafatin resposta no atuasaun imediato husi parte ME atu hatan preukupasaun ami nian.

Iha momento ami hasoru problema nebe grupos bandidos sira halo asaltos mai apartamento estudantes nian, ami informa kedan ba Timor, iha neba kedan S. E. Ministro delega kedan Director Jeral Sr. Antoninho Pires hamutuk ho Adido Educação iha Portugal hodi mai hasoru ami hodi hare no obeserva direta ami nia problemas sira hotu, iha momento neba ami relata hotu kedan, maibe wainhira ekipa ne’e fila ba Timor infelizmente  la relata lolos situasaun nebe ami enfrenta ba S.E. Ministro Educação, depois de visita DJ nian, ami mos simu fali visita husi Embaixada Timor nian iha Portugal Sra. Maria Paixão Costa ho nia Segundo Secretario nebe mai halo visita hodi rona no observa dala ida tan ami nia problema no iha momento neba maka ami foin hatene katak embaixada Timor nian iha Portugal hetan mos credencial ida nebe kobre area mai to iha Cabo Verde, ami relata hotu kedan problemas nebe ami hasoru ba Senhora embaixadora, maibe nafatin laiha resposta nebe atu hodi muda ami sai husi Cabo Verde.

Senhor Ministro nafatin hodi poder fo presaun makas mai ami hodi ami kontinua ba eskola, maibe ami nia desizaun nebe ami 43 foti hamutuk maka, foti ami sai husi ne’e ba fatin seluk, no laos haruka ami fila ba Timor ou mantem, tamba ami hatene katak Senhor Ministro ignora nafatin ami nia problema no aat liu tan mak husi Ministeriu Edukasan  fo sala fali mai ami bolseiro sira, dehan ami bolseiros mak la kumpri contrato no Pior liu tan fo sala fali ba ami nia inan aman dehan ami nia inan aman la kolabora diak ho Parte Ministeriu Edukasaun, ami hakarak relata lolos katak durante ami nia bolsu atraju husi fulan Marsu to’o agora dadaun ne’e ami nia inan aman mak dezenraska buka osan hodi envia mai ami para aguenta moris iha Cabo Verde. Husi ne’e hatudu momos katak  Ministeriu Edukasaun haruka estudantes mai eskola to ikus ignora tia. Husi parte ME la tuir ona kontrato ida nee hodi abandona ami.

Tamba ne’e ami ho hakraik an ami husu ba Sr. Director Jeral Antoninho Pires hodi relata lolos imformasaun ne’ebé ami hato’o atu nune’e públiku bele hatene katak situasaun ne’ebé ami enfrenta durante ami nia estadia iha Cabo Verde ne’e los no tebes duni ami enfrenta situasaun hirak ne’e, laos mai koalia ida no fila ba Timor relata oin seluk fali.

Ami husu ho hakraik an ba S.E. Ministro Edukasaun foti lalais solusaun tuir ami nia ejijensia hodi ami husi ne’e ba nasaun seluk tamba ami vitima tiha ona desde inisiu.

Hakuak boot husi Bolseirus Timoroan iha Cabo Verde

sábado, 1 de julho de 2017

Formasaun Ba Forsa Maritima

Formasaun Ba Forsa Maritima

DILI – Atu fo apoiu ba forsa defeza Timor Leste, xefi estadu maior Portugal akompanha husi Diretor Institutu Defeza Nasional hasoru Prezidente Republika.

Tuir Xefi Estadu Maior Portugal Antonio da Silva Ribeiro katak, hasoru Prezidente Republika hatoo komprementa, no koalia mos konaba formasaun rekursu humanus, ba forsa maritima iha Timor Leste.

Sente kontente hasoru Prezidente da Republika, hatoo hau nia komprimentu. Ami mos koalia konaba formasaun ba forsa iha maritima nian, no mos troka hanoin balu husi nee,” hateten Antonio bainhira remata enkontru ho Prezidente da Republika iha Palasiu Aitarak laran Sexta, (30/06/2017).

Salienta tan, sira mos koalia oinsa, formasaun ba komponente naval, sarjentu iha Timor Leste. Koalia mos konaba servisu maritima nian.

Iha fatin hanesan Diretor Instituto Defeza Nasional Pedro Klamar Fui hateten, xefi estadu maior Portugal, neebe mai iha timor leste, hanesan profesor dosente konvidadus mai iha kursu depois graduasaun, mestradu ba iha estudu estratejika rezelensia nasional. Terezinha De Deus

Suara Timor Lorosae
Profesionál Saúde ‘Stop’ Hatais Vestidu-Badak

Profesionál Saúde ‘Stop’ Hatais Vestidu-Badak

DILI, (TATOLI) – Vise-Ministra Saúde (VSM), Ana Isabel Soares husu ba profesionál Saúde liu-liu feto sira atu la bele hatais vestidu-badak alias Rok Mini iha seremonia ofisial sira.

“La’os mai ho hatais vestidu badak hodi halo juramentu ho kanta hino nasionál Pátria, enkuantu imi mai tenke ho kazaku kompletu tanba performanse eh aprezentasaun hosi ema nia hatais importante tebes,” Ministra Ana Isabel Soares husu profesionál saúde hamutuk 263 ne’ebé sei simu termu aseitatasaun hodi sai funsionariu públiku iha Ministériu Saúde (MS), Kaicoli, (30/6).

Aleinde ida ne’e, husu mós ba funsionáriu públiku sira tenke respeita hino nasionál Pátria.

“Emposadu hotu atu respeita kuandu hananu hino nasionál, la’ós kanta liman sorin tama bolsu no ain sorin kleuk,” Vise-Ministra Saúde, fó hanoin tan.

No dehan, hino nasionál Pátria la’ós mosu derepente de’it maibé esforsu boot estadu nian no saudozu barak fó sira nia ruin ho ran mak hetan independénsia Timor-Leste hodi iha hino nasionál.

Nune’e funsionariu foun hosi saúde nian bainhira servisu bazeia ba konstituisaun RDTL artigu 57 katak Estadu hatene ema hotu iha direitu ba saúde, asisténsia médika sanitáeia no mós dever atu defende no promove direitu ne’e.

Jornalista: Zezito Silva | Editór: Manuel Pinto

Foto: Bandu hatais vistidu-badak.
PR Lú Olo Fó Pose ba Olandina Caeiro

PR Lú Olo Fó Pose ba Olandina Caeiro

DILI, (TATOLI) – Prezidente Repúblika, Francisco Guterres Lú Olo, ohin, fó pose ba embaixadora Timor-Leste ba Malázia, Maria Olandina Isabel Caeiro Alves hodi troka eis embaixador, Amorin Dias.

Nomeisaun ne’e bazeia ba dekretu Prezidensiál Repúblika númeru 51/2017. Xefe Estadu iha ninia diskusu husu atu hametin relasaun bilaterál ho Malázia. ʺHa’u husu atu hametin lasu koperasaun bilaterál ho Maláziaʺ, dehan.

Lú Olo hatutan Malázia fó ona apoiu másimu ba Timor hahú 1999 iha forsa manutensaun pás, asisténsia téknika ba formasaun rekursu umanu no seluk tan.

Vise Ministru Negosiu Estranjeiru no Koperasaun, Roberto Soares hateten Malázia durante ne’e fó apoiu maka’as ba Timor-Leste iha setór edukasaun, defeza, seguransa, saúde no sei esplora tan iha área industria,  turizmu no seluk tan.

Emposada Olandina Caeiro promete sei hatutan servisu ne’ebé eis embaixadór Amorin Dias halo ona, liuliu atu hametin lasu koperasaun.

“Ha’u sei haree polítika ita nia rain no sei kontinua koperasaun sira ne’ebé ita sei hala’o ho Maláziaʺ, katak tan.

Jornalista: Agapito dos Santos | Editora: Rita Almeida

Foto: Olandina Caeiro asina nota, ohin, iha Palásiu Prezidensiál nu'udar embaixadora Timor-Leste ba Malázia. Foto mídia Palásiu Prezidensiál
Promesa Parpol Fó Perigu Ba Povu

Promesa Parpol Fó Perigu Ba Povu

DILI: Promesa sira ne’ebé partidu polítiku sira halo iha tempu kampaña eleitorál bele sai boomerang ba povu. Tanba partidu sira halo promesa oioin ho intensaun atu ukun, maibé la haree ba espetativa realidade finanseiru Estadu nian.

Orsamentu Jerál Estadu (OJE) Timor-Leste nian durante ne’e dependénsia makaas liu ba fundu petrolíferu, maibé durante ne’e partidu polítiku sira kaer ba fundu ne’e hodi halo promesa oioin ba povu. Signifika, sei lori Estadu Timor-Leste ba perigu nia laran tanba produsaun mina-rai besik mout ona.

Peskizadór La’o Hamutuk, Juvinal Dias hateten, partidu polítiku sira lalika halo promesa barak iha tempu kampaña atu hasai osan husi fundu petrolíferu para atu trata kondisaun veteranu no fó servisu barak ba povu Timor-Leste, tanba programa no polítika ne’e lori hela ameasa boot ba fundu petrolíferu.

“Partidu polítiku sira hanesan ne’e mak ukun karik saida mak akontese? Fundu petrolíferu bele hotu. Uluk Timor-Leste iha Kitang maibé agora laiha ona”, tenik nia iha salaun Kanosa Haas-Laran, Bekora, horisehik.

Ne’e duni, nia husu ba polítiku na'in sira atu haree fundu petrolíferu ne’e hanesan rekursu Timor nian, labele haree hanesan ema seluk nian, atu nune’e, labele gasta osan arbiru ba buat ne'ebé laiha valór hanesan pensaun vitalisia no sosa karreta prado.

Universidade Privado Balun Mantein Semester III Iha Tinan Ida

Universidade Privado Balun Mantein Semester III Iha Tinan Ida

Universidade privado balun kontinua mantein fo semester tolu iha tinan ida ba estudante sira, maske governu liu husi Ministerio Edukasaun fo ona xamada atensaun hodi hapara tiha sistema ida ne’e.

Iha tinan hirak liu ba mosu protestu husi estudantes, sosiedade sivil no eis Primeiru Ministru Kay Rala Xanana Gusmão kona ba sistema ida ne’e, tanba graduadu sira ladun iha kualidade. 

Vise Ministru Edukasaun, Abel da Costa Ximenes hateten ministeriu fo ona xamada ba universidade sira atu hadia situasaun ida ne’e, fo semester II tinan ida ba estudante sira hodi asegura nia kualidade. 

“Hau husu media atu ajuda detekta to’ok instituisaun ne’ebe sei implementa ida ne’e, tanba agora ami la hetan informasaun kona ba ida ne’e,” nia husu, iha salaun Ministerio Solidaridade Sosial (MSS), Dili. 

Nia hatete, ministerio laiha kompetensia atu halo intervensaun direitamenteba universidade privados nia vida moris, maibe bele supervisiona, monitoriza no avalia rezultado, entaun nafatin fo hanoin atu hadia kualidade de ensino ne’ebe ema hotu preokupa.

STAE Fasilita Votasaun Iha HNGV

STAE Fasilita Votasaun Iha HNGV

Sekretariadu Tekniku Adminitrasaun Eleiotral (STAE) fasilita votasaun ambulatoriu ba pasientes no familia iha Ospital Nasional Guido Valadares (HNGV).

Xefe Gabinete Kontrolu Kualidade, Komunikasaun Sosial e Juridiku HNGV,  Paulina Pinto hateten STAE fasilita votasaun ambulatoriu ba pasiente sira, tanba sira mos iha direitu atu vota.

Enkuantu total pasientes ne’ebe tuir registu no vota hamutuk nain 280 inklui membru familia (nain ida) hamutuk 560. 

Alende pasientes, nia hateten  iha mos professional saude hamutuk nain 166 ne’ebe mai husi munisipio seluk ne’ebe hala’o knar iha HNGV no tuir votasaun.

Votasaun iha HNGV hahu tuku 7:00 dader, no ekipa STAE hamutuk ho fiskais sira lori kabinet (ida) no urnas rua la’o tama-sai salas hodi fasilita pasiente sira vota. 

Maske nune’e , familia pasiente husi munisipiu Baucau, Francisco Manuel Gusmão lamentavel ho lei ne’ebe iha, tanba permite deit ba pasiente no familia ida mak bele vota.

UE iha Bissau: Suspensaun RTP, RDP ho Lusa konstitui "limitasaun ida ba liberdade imprensa nian"

UE iha Bissau: Suspensaun RTP, RDP ho Lusa konstitui "limitasaun ida ba liberdade imprensa nian"

Iha loron-sesta ne'e reprezentante hosi Uniaun Europeia iha Bissau, Victor Madeira dos Santos, konsidera desizaun hosi Governu Guiné-Bissau nian hodi suspende atividade hosi RTP, RDP ho Ajénsia Lusa hanesan "limitasaun ida ba liberdade imprensa nian". 

"Ami iha atensaun, kontaktu malu [Bissau ho Bruxelas] hodi desidi atitude saida maka ami foti, maibé hanesan evidente katak ne'e ba ami hanesan limitasaun ida ba liberdade imprensa no tenki trata hanesan merese", lamenta ona hosi reprezentante Uniaun Europeia (UE), iha deklarasaun sira ba ajénsia Lusa.

Ministru Komunikasaun Sosial guiniense fó sai iha loron-sesta ne'e suspensaun ba atividade sira RTP, RDP ho Ajénsia Lusa iha Guiné-Bissau, hodi hatete katak hotu ona akordu koperasaun nian iha área komunikasaun sosial ne'ebé asina entre Lisboa ho Bissau.

Iha konferénsia imprensa, Vítor Pereira informa ona katak hahú iha loron-sesta kalan-boot iha Bissau suspende ona atividade tomak hosi órgaun portugés tolu iha nasaun ne'e to'o Governu Lisboa loke negosiasaun sira hodi asinatura akordu foun ida.

Victor Madeira dos Santos hatutan ona katak UE "iha atensaun" kona-ba situasaun, instituisaun ne'e iha "kontaktu metin" ho Governu Portugal, iha nível hosi embaixada rua nune'e mós iha reprezentasaun permanente no hosi sede Uniaun Europeia iha Bruxelas.